Soms moet je gewoon een punt zetten

Ik ben ervoor om altijd in gesprek te blijven. Samen komen we er wel uit. Als je beiden uitlegt hoe je tegen een situatie aankijkt ontstaat wederzijds begrip. Van twee werkelijkheden en betekenissen kom je dan weer op gemeenschappelijke betekenis - al is dat nog zo’n klein gemeenschappelijk stukje, toch weer winst en beweging in de communicatie. Toch?

‘Be careful what you wish, It might come true’: Ik wens mijzelf

De goede wensen vliegen je om de oren in deze tijd. Per mail, nieuwsbrief, post, en natuurlijk de sociale media; tweets, updates op Facebook…

Ik heb er een dubbel gevoel bij. Aan de ene kant is het fijn om allerlei goeds toegewenst te krijgen, geeft toch een goed gevoel. En ook om anderen wat toe te wensen vind ik fijn. Aan de andere kant heb ik moeite met zo’n bulkbericht aan alle 700 Facebook vrienden. Het heeft weinig inhoud voor mij. Ik voel me dan niet persoonlijk aangesproken.

Wat is het allemaal waard?

Een paar mooie inzichten over eigenwaarde opgedaan. 

Niets is meer waardevol dan eigen - waarde ontdekken, de ruimte geven en ervaren.

Ja ja ik weet het: een open deur maar wacht even met je waarde oordeel en sta eens even stil bij hoe dat eigenlijk gaat: jezelf waarderen.

Ik heb dat gedaan en deed verrassende ontdekkingen die ik hier wil delen. 

Ik heb ontdekt dat de mate waarin ik mezelf waardeer weerspiegelt wordt in de interacties met anderen...een behoorlijk confronterend inzicht. Want sommige interacties zijn niet bepaald plezierig. Dus is de waardering die ik voor mezelf heb….Ja inderdaad, niet echt plezierig. Wat gebeurt er dan?

Ik voel me niet gezien, niet erkend, niet gehoord. En doe uit alle macht mijn best om mezelf nogmaals onder de aandacht te brengen, ruimte te vragen voor wat ik belangrijk vindt. Alsnog wat waardering te krijgen. Zonder resultaat.

Toen ik daar bij stilstond overviel me opeens het besef dat ik zelf degene ben die waardering in de weg staat. Bepaalde delen van mezelf waardeer ik eigenlijk niet. Niet dat ik ze echt afkeur. Hee, ik heb wel een beetje gevoel van eigenwaarde, kom nou!
Maar als ik echt eerlijk ben merk ik dat ik er onzeker over ben of ze wel bestaansrecht hebben. Daarmee schoffel ik ze een beetje heen en weer,  en af en toe schoffel ik ze maar even onder de grond, in afwachting of de ander dat deel ziet en de ruimte wil geven. Eigenlijk wacht ik steeds maar tot de ander zegt: Dat is nog eens waardevol wat jij daar hebt! Laat eens zien!

Dat gebeurt natuurlijk nooit (genoeg). Daardoor blijf ik het gevoel houden: zie je wel, niet de moeite waard. En ga ik nog wat meer schoffelen, schuiven, omzichtig proberen, met steeds hetzelfde resultaat.

Wachten op een ander

Hoe lang ga ik nog wachten tot iemand mij de waardering geef? En is dat dan waardevol voor mij? Want hoe weet ik zeker dat die ander ziet wat ik zie? Dat het echt erkenning is?

De afgelopen periode heb ik aan den lijve ervaren dat het dus heel anders werkt. Door de omstandigheden kon ik niet anders dan me openstellen voor mezelf. Mijn eigenwaarde. Ik leerde over mezelf dat er heus wel eigenwaarde is, maar dat die toch altijd net iets steviger leek te voelen wanneer een ander bevestigt wat ik zelf voel. Keerzijde is dat wanneer die bevestiging er niet komt, of wanneer in plaats van bevestiging afwijzing volgt ik mezelf slechter voelde. Een naar en vervelend gevoel. Daar wil ik vanaf. Dus weet je wat: (het oordeel van) de ander klopt niet! Die ander ziet het niet goed, het valt best mee, kijk maar, luister maar, erken maar… Het werd een soort strijd. En de aandacht was opeens helemaal niet meer in mij, bij mezelf, maar daarbuiten, in de interactie. Mijn aandacht gaat dan simpelweg teveel naar de ander. Eigenlijk ken ik de ander daarmee meer waarde toe dan mezelf.

De oplossing

De oplossing bleek dichterbij en simpeler dan ik dacht. Toen ik dit zo waarnam bij mezelf besloot ik dat het niet goed voelt om steeds mijn aandacht zo naar buiten te verleggen. Ik werd ook nieuwsgierig wat het dan is waar ik van weg ga. Ik besloot die gevoelens te onderzoeken. Ook best confronterend: toen ik me openstelde voor alles wat zich aandiende bleek dat niet altijd even verheffend of prettig. Het meest confronterend vond (en vind!) ik nog het besef dat ik het zelf allemaal doe, gedaan heb. Als ik het gevoel heb dat een ander mij niet genoeg waardeert, zit de kern eigenlijk in het feit dat ik mezelf niet voldoende waardeer. Ben ik dan zo stom dat ik die ander mij onzeker laat maken? Wat ben ik dan waard? Pfff ingewikkelde materie.

Hoe kan een ander mij zien als ik mezelf niet eens helemaal zie? Ik vond dat een pijnlijk besef en wilde er eigenlijk eerst niet aan. Ik schaamde me: zo slecht ben ik toch niet?
Maar ook daar bleef ik naar kijken en het lukte me om me te blijven openstellen voor alle gevoelens, ook degene waar ik me voor geneerde. En toen gebeurde er wat wonderlijks. Ik voelde hoe er een enorme rust in mijzelf kwam en hoe zich een nieuw gevoel uitbreidde van ruimte in mezelf. Voor alle (vaak gemixte) gevoelens over mezelf. Ik voelde compassie met mezelf en merk dat tegelijkertijd mijn waardering van mezelf groeide. Ik voel hoe ik leer losser te staan van de verwachtingen en (waarde) oordelen van anderen.

Vallen en opstaan

Een weg met vallen en opstaan, natuurlijk (hey we’re only humans…;-)) En juist in het vallen leer ik veel over hoe ik (toch nog) naar mezelf kijk en voeg ik weer een snufje zelfwaardering aan mezelf toe door de gevoelens die daarmee gepaard gaan de ruimte te geven. Een enorm rijk besef dat ik dat allemaal aan mezelf kan geven.

Tijdens het schrijven van dit stukje moest ik denken aan het nummer van de WHO: See me feel me touch me heal me.  Steeds weer dit aan mezelf geven is mooi, verrijkend.

Als je niet op weg gaat komt je nergens

Soms weet je dat het anders moet, dat je verandering wilt.
En toch lukt het niet, je merkt dat je blijft dralen, dat er tegenwerpingen en bezwaren zijn.
Beren op de weg, drempels voor je.

Dus wat doe je? Je schuift het voor je uit, die beer.

Best zwaar eigenlijk zo’n beer.

Je hikt er tegenaan, die drempel. Lijkt ‘ie nou hoger dan voorheen?

De redenen dat je blijft aarzelen liggen vaak in het verleden of de toekomst. Je hebt slechte ervaringen opgedaan, bent teleurgesteld of gekwetst en dat wil je vermijden. Of je kunt niet overzien hoe een beslissing uitpakt: wordt het wel zoveel beter? Misschien ga je er wel op achteruit, misschien worden de beren op de weg wel groter!

Als je niet luistert hoor je ook niks

"Maar is het dan erg wanneer er iemand geluid maakt?" Aan de telefoon een journaliste die probeert erachter te komen wat zo'n Dag van de Stilte nou eigenlijk inhoudt. Ik probeer uit te leggen dat "een maaltijd in stilte", onderdeel van onze stiltedag in Centrum UMAI niet betekent dat je krampachtig je best doet geen enkel geluid te maken. Dat in stilte zijn wat mij betreft niet betekent: hard werken om de geluiden niet te horen. Ik merk steeds meer wat de impact is van regelmatig bewust de stilte opzoeken. En daar is het helemaal niet altijd stil! Vorige week bijvoorbeeld bevond ik mij twee dagen in het bos. Alleen, in stilte. Alleen, die stilte bleek vol met geluiden!

---

De wind door de boomtoppen, vogelt ver weg en soms verrassend dichtbij, geritsel van muisjes en andere kleine diertjes. In de verte geluiden van een snelweg, een vliegtuig, stemmen van mensen. Het gaat eigenlijk niet eens zozeer om die stilte alleen. Ik laat het door mijn aandacht stil worden in mij en ontdek nog steeds hoeveel ruimte daar is. 

Dat is soms de stilte an sich. 

Maar soms ook alle geluiden die ik door mijn aandacht er bewust op te richten zoveel beter hoor. 

Vorige week merkte ik dat ik daardoor onderdeel werd van het bos, de vogels, het geruis. Alsof het niet alleen daar, maar ook hier, in mij klonk. Een wonderlijke ervaring.

Mooi om dat te beleven, en juist ook samen met anderen. 

Klinkt mooi, maar wat heb je eraan?

Het geeft mij veel energie en rust om me regelmatig (en nog steeds te weinig!) terug te trekken en mijn aandacht op de stilte te richten. Toch is het geen geïsoleerde bezigheid. Ik merk steeds meer dat de impact op mijn dagelijkse leven groot kan zijn. Ik word opmerkzamer, heb beter leren luisteren. 

Dat laatste vind ik interessant, geïnteresseerd als ik ben in communicatie tussen mensen.

Ik merk dat het me vaker lukt om niet meteen in een reactie of antwoord te schieten als ik in gesprek ben met iemand. Mediteren maakt me geduldiger, aandachtiger voor wat er eigenlijk echt gezegd wordt. Daardoor merk ik vaker op hoe we geneigd zijn als we communiceren om direct met een reactie te komen. "Ja heb ik ook, want..." Had je wel alles gehoord wat de ander zei? 

Of denk je al te weten wat er komen gaat? Maar hoe weet jij wat de ander bedoelt? Hoe vaak zijn we niet bezig met zenden? We vullen in vanuit onze eigen ervaring, of laten een primaire emotie meteen alle ruimte, of geven goede raad waar niet om gevraagd is. Allemaal een-richtings verkeer. Het voelt makkelijk om te doen, je hebt de touwtjes in handen.  

Het is toch ook gewoon fijn om te laten merken dat je weet hoe het zit, of dat je het verhaal van de ander herkent, of nog een goed idee hebt of alle informatie over een bepaald onderwerp... Dat geeft een prettig gevoel. Jij bent immers degene die richting geeft aan het gesprek...Althans zo lijkt het.

Maar dat is niet waar. 

Je hebt als je dit doet namelijk nog helemaal niet geluisterd. Luisteren gaat over wat anders: het is verbinding maken met de ander, hetgeen de ander zegt echt op je in laten werken, en even daar, bij de ander laten. Misschien heb je er zelfs nog wel een vraag over. Nog meer duidelijkheid: "Bedoel je...?"

Even alle aandacht op de ander. Dan hoor je meer. Dan is er contact. Dan lopen gesprekken ook ineens veel beter. Dan maak je weer samen onderdeel uit van het gesprek.

En dan heeft de ander ook meer ruimte voor wat jij te zeggen hebt. 

Gewoon. Vanzelf.

Want als je echt luistert hoor je veel meer. En word jij ook meer gehoord.

Alles is communicatie

De vraag naar een presentatie met als thema: “Wat is communicatie?” maakte me een beetje aan het lachen. Ik zag namelijk direct allerlei scenario’s voor me van hoe ik zo’n presentatie zou doen. Ik zou doodstil kunnen staan en voor me uit kijken, ik zou prikkelende vragen kunnen stellen, een lied kunnen zingen, met mijn rug naar de zaal een verhaal houden, in slaap vallen, een appeltje schillen…

Alles is communicatie.

En als we het nou eens gewoon over liefde hebben?

Waarom lijkt het zo makkelijk om cynisch te zijn, onverschillig? Achteloos en onopmerkzaam voor de wereld om ons heen, voor de kleine wondertjes die er soms zijn, voor de schoonheid van het leven om ons heen?

Waarom sluiten we ons vaak af voor mensen om ons heen? Negeren we een onuitgesproken uitnodiging, veroordelen we en nemen we afstand in plaats van dat we verbinding aangaan.

Ik denk dat als we dat doen we het doen uit angst. Angst dat de ander ons niet ziet of hoort, ons zal veroordelen of cynisch benaderen. Angst dat ons verlangen om verbonden te zijn niet herkend wordt.